Triệt phá đường dây lừa đảo hơn 400 tỷ thông qua nền tảng AI Livestream Tatao Live

Tối 25/10, Báo Chính phủ đăng tin Bộ Công an triệt phá đường dây lừa đảo hơn 400 tỷ đồng qua nền tảng "TATAO LIVE". Theo Báo Chính phủ ngày 25/10/2026, Cục Cảnh sát hình sự phối hợp công an hai tỉnh Nghệ An và Lào Cai đã khởi tố 7 bị can, làm rõ 404 tỷ đồng bị hại nộp vào hệ thống, bước đầu thu hồi hơn 8,6 tỷ đồng. Ứng dụng được quảng bá là "hệ sinh thái bán lẻ AI", dùng nhân vật ảo livestream bán hàng, hợp tác với TikTok, Shopee, Lazada.

Thực tế, theo cơ quan điều tra, ứng dụng không có gian hàng, đơn hàng hay chứng từ thanh toán, không phát hành trên Google Play hay App Store mà phải cài bằng file APK. Gói đầu tiên 3,9 triệu đồng, ba gói cao nhất lần lượt 14,9 triệu, 84,9 triệu và 418,9 triệu đồng. Người tham gia chỉ cần "xem video" để được cộng tiền, kèm hoa hồng đa cấp từ 5% đến 17%. Bài báo nêu "hàng chục nghìn người tham gia". Giữa tháng 4/2026 hệ thống sự cố, người dùng không rút được tiền, lệnh rút chỉ hiện "đang xử lý". Đọc qua thì thấy rằng đây là một hình thức lừa đảo rất quen thuộc, mà bọn tội phạm đã sử dụng trong suốt thời gian khoảng 10 năm trở lại đây, mà vẫn có nhiều người dính mắc, với quy mô hơn 400 tỷ đồng mà bước đầu thu hồi 8,6 tỷ đồng thì thực sự những người bị hại không có hy vọng lấy lại tiên.

Người bị hại vừa mất tiền, vừa mất niềm tin vào chuyển đổi số và vào AI. Dấu hiệu quen thuộc: hứa lãi cao, "nhiệm vụ" đơn giản, trả tiền sớm để dụ người sau, thưởng giới thiệu. Chưa có thống kê nào nêu người khuyết tật là bị hại. Nhưng tôi viết bài này vì mô hình lừa này đánh trúng điều mà cộng đồng người khuyết tật cần: việc làm tại nhà, có thể làm bằng điện thoại, thu nhập hằng ngày. Người khuyết tật vận động, người chăm sóc người thân ở nhà, người ít cơ hội đi làm công sở rất dễ bị những lời mời "xem video nhận tiền" hấp dẫn. Với người khiếm thị, việc phân biệt link lạ, file APK, ứng dụng không chính thức khó hơn vì phải nghe trình đọc màn hình đọc từng dòng; thông tin cảnh báo thường là hình ảnh, infographic nên họ ít được nhận. Với người khuyết tật trí tuệ hoặc người ít tiếp cận thông tin, chữ "AI" nghe rất đáng tin. Mất 3,9 triệu hay 14,9 triệu đồng có thể là mất năm tiền trợ cấp, tiền dành dụm đi học nghề. Chính cơ quan công an đã mô tả khá chi tiết thủ đoạn, đó là tài liệu nhận diện tốt để chúng ta phổ biến lại.

Báo New Straits Times (Malaysia) tháng 4/2026 đưa tin một người đàn ông 59 tuổi ở Kota Tinggi mất 738.950 RM vì một "chương trình đầu tư AI" không tồn tại qua WhatsApp, bị yêu cầu tiếp tục nộp tiền để "rút lợi nhuận". Một phụ nữ ở Kulai mất 343.190 RM vì ứng dụng "Shugoa AI Investment" hiển thị lãi giả rồi chặn rút tiền. Cả hai đều có chung kịch bản: bảng điều khiển hiển thị lãi, rút tiền thì bị chặn. Tôi chưa tìm được cảnh báo chính thức riêng cho người khuyết tật ở các nước này nên chỉ dùng như tham chiếu về thủ đoạn. Và trên kênh tiktok của tôi, luôn có những câu hỏi về việc rút tiền qua các sàn Vip, Rickvip... mà tôi chưa từng nghe tới, bao giờ, thủ đoạn cũng tương tự, hệ thống báo rút tiền, nhưng trục trặc, cần nộp tiền để xác minh, hoặc để mua các gói dịch vụ...

Chúng ta, cộng đồng người khuyết tật nên làm gì? Có ba việc làm được ngay:

Một, nhớ bốn dấu hiệu từ chính vụ này: hứa thu nhập cố định mỗi ngày, bắt nộp tiền mua "gói", cài ứng dụng ngoài Google Play và App Store, hoa hồng khi giới thiệu người khác. Có một dấu hiệu thôi là dừng. Ai bảo "việc làm" mà thu tiền trước, thì không phải việc làm.

Hai, hội và nhóm người khuyết tật nên đăng cảnh báo bằng chữ, đọc được bằng trình đọc màn hình, kèm ảnh có mô tả; làm video có phụ đề cho người khiếm thính; gắn với số điện thoại hoặc kênh hỏi nhanh. Người trong gia đình giúp người khuyết tật xem lại ứng dụng thanh toán trước khi chuyển tiền lớn.

Ba, nếu đã nộp tiền: dừng chuyển thêm, chụp lại màn hình, lưu giao dịch, và trình báo công an xã, phường nơi cư trú hoặc theo hướng dẫn của cơ quan công an; không nghe người tự nhận "hỗ trợ lấy lại tiền" vì đó là bẫy thứ hai.

Tôi cũng mong những nền tảng thật sự về thương mại điện tử công bố việc làm cho người khuyết tật rõ ràng: không thu phí, có hợp đồng, có địa chỉ. Anh chị em nghĩ sao? Anh chị đã từng nhận lời mời "xem video nhận tiền" nào chưa, và mình chia sẻ với người thân ra sao để họ không sập bẫy? Mong mọi người cùng chia sẻ.

#LừaĐảo #AI #ThươngMạiĐiệnTử #NgườiKhuyếtTật #VẻĐẹpVầngTrăngKhuyết

Nguồn: Báo Chính phủ, 25/10/2026, "Triệt phá đường dây lừa đảo hơn 400 tỷ thông qua nền tảng AI Livestream Tatao Live"; New Straits Times (nst.com.my), tháng 4/2026, vụ mất 738.950 RM ở Kota Tinggi; tin về ứng dụng "Shugoa AI Investment" tại Kulai.