Nhà vua và Hoàng hậu Thái Lan vừa có chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam từ 14 đến 16/9/2026, chuyến thăm lịch sử đầu tiên của một Nhà vua Thái Lan tới Việt Nam kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1976. Ba dấu mốc hội tụ trong chuyến thăm này: kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam – Thái Lan (1976-2026), diễn ra trong bối cảnh hai nước vừa nâng cấp lên Đối tác Chiến lược toàn diện từ tháng 5/2025. Trong chuyến thăm, Nhà vua và Hoàng hậu đã tới thăm chùa Quán Sứ, Trung tâm Ngôn ngữ Văn hóa Thái Lan tại Trường Đại học Hà Nội, và viếng Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Về kinh tế, thương mại song phương hai nước đạt 22,1 tỷ USD trong năm 2025, với hơn 1,1 triệu lượt người qua lại và trên 100.000 người Việt hiện đang sinh sống tại Thái Lan.
Một chuyến thăm cấp Nhà nước thường được nhìn dưới góc độ ngoại giao, thương mại, văn hóa, những con số thương mại, những địa điểm được ghé thăm. Nhưng đây cũng là dịp phù hợp để nhìn lại một lĩnh vực mà Thái Lan đã âm thầm đi trước Việt Nam khá xa trong nhiều năm qua đó là: du lịch tiếp cận cho người khuyết tật. Với người khuyết tật, du lịch không đơn thuần là giải trí, mà là thước đo cho việc một xã hội có thực sự coi họ là công dân bình đẳng hay không, được đi lại tự do, được trải nghiệm văn hóa, được hòa mình vào những không gian công cộng mà không phải cần sự hỗ trợ đặc biệt hay chịu ánh nhìn ái ngại. Thực tế tại Việt Nam, phần lớn điểm du lịch, di tích văn hóa, khách sạn vẫn thiếu lối đi cho xe lăn, thiếu thông tin bằng chữ nổi hoặc phụ đề cho khách khiếm thính, khiến người khuyết tật, cả trong nước lẫn khách quốc tế, thường phải tự tìm hiểu, dò hỏi trước khi đi, thay vì có thông tin công khai, đáng tin cậy. Ở chiều tích cực, dịp kỷ niệm 50 năm quan hệ với một quốc gia đã có kinh nghiệm thực chất trong lĩnh vực này chính là cơ hội tốt để ngành du lịch, văn hóa trong nước học hỏi những mô hình cụ thể, thay vì chỉ dừng ở những phát biểu chung chung về “tăng cường hợp tác văn hóa, du lịch” như văn bản ngoại giao thường viết.
Thái Lan vận hành chương trình “Amazing Thailand Accessible Tourism” từ nhiều năm nay, trong đó cơ quan du lịch quốc gia trực tiếp đánh giá và cấp chứng nhận cho khách sạn, nhà hàng, điểm du lịch đạt chuẩn tiếp cận, từ lối đi cho xe lăn, phòng vệ sinh phù hợp, đến nhân viên được đào tạo hỗ trợ khách khuyết tật. Thông tin về các địa điểm đạt chuẩn được công khai để khách du lịch có thể lên kế hoạch trước, không phải “cầu may” khi đến nơi. Nhật Bản, một hình mẫu khác trong khu vực, đã tận dụng dịp đăng cai Thế vận hội và Paralympic Tokyo để nâng cấp đồng loạt hạ tầng tiếp cận trên toàn quốc, từ ga tàu điện, vỉa hè, đến các điểm tham quan, biến một sự kiện thể thao thành cú hích cải tạo hạ tầng lâu dài. Liên minh châu Âu ban hành “Đạo luật Tiếp cận châu Âu” (European Accessibility Act), bắt buộc từ năm 2025 các dịch vụ số liên quan tới du lịch, đặt vé, thông tin điểm đến, ứng dụng di động, phải đạt chuẩn tiếp cận cho người khuyết tật, không chỉ dừng ở hạ tầng vật lý.
Ở Việt Nam khái niệm tiếp cận các công trình kiến trúc, văn hóa, du lịch… được đông đảo người khuyết tật biết tới từ campain 2000, khi cuộc họp về thập kỷ đầu tiên của người khuyết tật Châu Á Thái Bình Dương được tổ chức tại Hà Nội. Khi đó UBND Thành phố Hà Nội và Triển lãm Giảng Võ đã rất hỗ trợ trong việc cải tạo và thiết kế các đường dốc, để làm đường cho xe lăn đi vào triển lãm ở một số cửa, nhưng rất tiếc là sau sự kiện thì các hạng mục tiếp cận này, đều bị dỡ bỏ. Sau này một số tổ chức, và Hội có làm dự án về vấn đề này, nhưng không duy trì được sau khi dự án kết thúc.
Từ những kinh nghiệm quốc tế, và nhu cầu thực của cộng đồng người khuyết tật Việt Nam, có thể rút ra vài đầu mục cụ thể cho ngành du lịch, văn hóa, thể thao trong nước, để tận dụng đúng dịp hợp tác đang được đẩy mạnh với Thái Lan. Ngành du lịch có thể đề xuất một chương trình hợp tác cụ thể với phía Thái Lan để học hỏi trực tiếp cách xây dựng chứng nhận điểm đến tiếp cận, thay vì tự mày mò từ đầu, hoặc trông chờ vào các tổ chức, Hội đoàn thể. Các điểm du lịch, di tích văn hóa lớn có thể bắt đầu từ việc công khai thông tin về mức độ tiếp cận của mình, có lối đi cho xe lăn hay không, có nhân viên hỗ trợ hay không, có được miễn giảm vé tham quan hay không, trên trang thông tin chính thức, để người khuyết tật có thể tự lên kế hoạch. Về phía cộng đồng người khuyết tật, các hội nhóm có thể chủ động tổng hợp và chia sẻ trải nghiệm thực tế về những điểm đến đã hoặc chưa thân thiện, tạo thành nguồn thông tin đáng tin cậy cho nhau, tương tự mô hình trang tin du lịch tiếp cận mà Hội Người khuyết tật Hà Nội từng khởi xướng.
Một chuyến thăm cấp Nhà nước rồi sẽ qua đi, nhưng những gì học được từ đó có thể ở lại lâu dài nếu được nhìn đúng góc. Anh chị nào từng đi du lịch tại Thái Lan hoặc từng trải nghiệm một điểm đến tiếp cận tốt ở Việt Nam, có gì muốn chia sẻ để ngành du lịch trong nước học hỏi thêm không? Rất mong được nghe để cùng lan tỏa những mô hình đáng nhân rộng.
Gửi tin nhắn tới ban tổ chức