Năm 2002, khi mình nằm điều trị tại khoa phục hồi chức năng bệnh viện Bạch Mai, thì quen một bạn sinh viên trường Y, rồi một hôm bạn ấy bảo, “chúng ta sang bên viện Răng Hàm Mặt, thăm chị Bình đi, chị Bình đang học nội trú bên đó, chị Bình hay lắm, em muốn giới thiệu chị Bình với anh.” và thế là từ đó tôi, quen được một bác sĩ nội trú và biết đến bậc học bác sĩ nội trú bên ngành y. Trong hệ thống đào tạo nghiêm cẩn của ngành y, bác sĩ nội trú là chương trình đào tạo chuyên sâu, chất lượng cao dành riêng cho sinh viên y khoa chính quy vừa tốt nghiệp đại học. Nghĩa là một sinh viên y khoa xuất sắc vừa tốt nghiệp hệ đào tạo dài 6 năm, phải thi ngay trong vòng 12 tháng, và chỉ được thi 1 lần trong đời, dưới 27 tuổi, và sau khi đỗ bác sĩ nội trú phải tiếp tục học và làm việc tại bệnh viện với cường độ cao 3 năm nữa… Mình kể lể dài dòng như vậy để các bạn biết trở thành bác sĩ nội trú xuất sắc và vất vả như thế nào…
Bắt đầu từ năm 2024, trường Đại học Y Hà Nội tổ chức ngày hội chọn chuyên ngành cho các tân sinh viên bác sĩ nội trú vào ngày 9 tháng 9, chương trình sau đó được đưa lên mạng, và được sự quan tâm chú ý rất lớn từ công chúng, bởi đó là ngày hội chọn chuyên ngành của các siêu học bá thực sự, thủ khoa được chọn trước, và lần lượt các tân sinh viên bác sĩ nội trú chọn tiếp theo, ngành đào tạo nào hết chỉ tiêu và cháy thì những người học phía sau dù đam mê và yêu thích thì cũng đành phải chọn chuyên ngành khác. Trong ngày hội chọn chuyên ngành bác sĩ nội trú (Match Day) của Trường Đại học Y Hà Nội năm 2025, chuyên ngành Sản phụ khoa và Phẫu thuật tạo hình là những ngành “cháy” chỉ tiêu nhanh nhất khi được nhóm thí sinh đứng đầu (Top 20) ưu tiên lựa chọn. Năm nay rồi không biết là chuyên ngành nào? Nhiều bạn hỏi chương trình hay như vậy, không biết có truyền hình trực tiếp trên VTV hay không, còn hay hơn cả xem thi hoa hậu…
Fanpage Thông tin Chính phủ ngày 8/9/2026 đưa tin: “TP.HCM sẽ hỗ trợ đào tạo bác sĩ nội trú, tối đa 100 triệu đồng một người mỗi năm học. Tìm hiểu thêm qua báo Sài Gòn Giải Phóng và Dân trí, tôi biết nghị quyết này được Hội đồng nhân dân TP.HCM thông qua tại kỳ họp ngày 27/8, và có hiệu lực từ hôm nay, 9/9/2026, đến hết năm 2030. Cụ thể: bác sĩ nội trú được hỗ trợ 100% học phí thực tế theo hóa đơn, nhưng không quá 100 triệu đồng một năm; với những chuyên ngành khó thu hút, người học còn được hỗ trợ thêm sinh hoạt phí hằng tháng bằng hai lần lương tối thiểu vùng. Đổi lại, sau khi học xong, người được hỗ trợ phải làm việc tại cơ sở y tế công lập thuộc Sở Y tế thành phố ít nhất sáu năm”.
Nhóm chịu ảnh hưởng nặng nhất khi y tế công thiếu người giỏi chính là người yếu thế. Người khuyết tật cần bác sĩ phục hồi chức năng, cần bác sĩ chuyên khoa thần kinh, tâm thần, nhi khoa, lão khoa. Đây đều là những chuyên ngành vất vả, thu nhập không cao bằng các khoa “hot”, nên lâu nay khó tuyển người. Ở nhiều tỉnh, một người khuyết tật muốn tập vật lý trị liệu tử tế phải đi hàng trăm cây số về thành phố lớn, vì gần nhà không có ai làm được. Một đứa trẻ có dấu hiệu chậm phát triển ở vùng xa thường được phát hiện muộn, vì không có bác sĩ nhi chuyên sâu để sàng lọc sớm. Khi tuyến y tế gần dân mạnh lên, những khoảng cách đó mới thu hẹp.
Tin tích cực từ Tp.HCM tác động tích cực nhiều mặt. Với người học, đó là cơ hội để một sinh viên y giỏi nhưng nhà không khá giả vẫn theo được chương trình nội trú vốn rất tốn kém. Với người dân, ràng buộc “phục vụ công lập sáu năm” nghĩa là tiền ngân sách bỏ ra sẽ quay lại thành dịch vụ khám chữa bệnh cho chính người dân đóng thuế, thay vì đào tạo xong rồi chảy hết ra khu vực tư hoặc ra nước ngoài.
Cũng cần nói thẳng vài điều để chính sách đi đúng hướng. Một là, hỗ trợ học phí thôi chưa đủ giữ người; phải đi kèm môi trường làm việc tốt, có thầy giỏi hướng dẫn, có thu nhập sống được, nếu không thì hết sáu năm cam kết là họ đi. Hai là, nên ưu tiên rõ cho những chuyên ngành đang thiếu và gắn với người yếu thế, chứ không chỉ chạy theo các khoa đông bệnh nhân dễ có nguồn thu. Ba là, cần cơ chế để bác sĩ được hỗ trợ thật sự về tuyến cơ sở, chứ không dồn hết vào vài bệnh viện lớn ở trung tâm.
Thế giới làm chuyện “nuôi sinh viên rồi ràng buộc phục vụ” thế nào? Thái Lan có lẽ là ví dụ gần gũi nhất. Từ năm 1972, nước này đã có chính sách bác sĩ tốt nghiệp trường công phải về phục vụ vùng nông thôn ba năm. Sau đó họ làm sâu hơn với các chương trình như “Một huyện một bác sĩ”: tuyển học sinh giỏi ngay tại tỉnh, cấp học bổng toàn phần, và cam kết phục vụ tại chính quê nhà có thể lên tới mười hai năm. Nhật Bản dùng cách “chỉ tiêu vùng” kèm học bổng để tăng bác sĩ ở các khu vực xa. Úc và Canada cấp học bổng cho sinh viên y có gốc gác nông thôn, kèm nghĩa vụ phục vụ đền đáp một số năm ở nơi thiếu bác sĩ. Bài học chung của họ: chính sách chỉ hiệu quả khi tuyển đúng người có sẵn gắn bó với địa phương, và khi nơi họ đến làm việc đủ điều kiện để họ ở lại lâu dài.
Vậy cộng đồng chúng ta góp gì được vào việc này?
– Nếu bạn quen một bạn trẻ đang học y, hãy nói cho bạn ấy biết về các chương trình hỗ trợ như thế này, và cả về ý nghĩa của việc chọn chuyên ngành phục hồi chức năng, nhi, lão khoa.
– Các hội người khuyết tật, hội người cao tuổi ở địa phương có thể lên tiếng với ngành y tế về những chuyên khoa mình đang thiếu, để nhu cầu thật của người yếu thế được đưa vào danh mục ưu tiên đào tạo.
– Khi đi khám ở tuyến cơ sở, nếu gặp bác sĩ trẻ tận tâm, một lời cảm ơn, một phản hồi tốt gửi về bệnh viện cũng là cách giữ chân họ. Người ta ở lại một nơi nhiều khi vì thấy công việc của mình có ý nghĩa.
– Ủng hộ chủ trương tăng lương, cải thiện điều kiện làm việc cho nhân viên y tế công. Đó không phải đặc quyền cho ngành y, đó là điều kiện để chúng ta có người chữa bệnh cho mình.
Một chính sách đào tạo bác sĩ nghe xa vời, nhưng năm, mười năm nữa nó là câu trả lời cho câu hỏi rất gần: khi mình hay người thân mình đổ bệnh, ở gần nhà có ai đủ giỏi để khám không. Ở nơi bạn sống, tuyến y tế gần nhà đang thiếu bác sĩ chuyên khoa nào nhất? Kể ra để mọi người cùng thấy bức tranh chung nhé.
Gửi tin nhắn tới ban tổ chức