Sáng 24/4/2026, với 477/489 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam. Trong đó quy định ngày 24 tháng 11 hằng năm là “Ngày Văn hóa Việt Nam”. Bộ Nội vụ đang đề xuất 2 phương án nghỉ Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, với phương án 1 nghỉ hoán đổi, nếu được thông qua thì chúng ta sẽ lại, có một kỳ nghỉ dài 4 ngày… Đây là một tin tích cực, và tôi nghĩ phần lớn mọi người đón nhận vui vẻ. Thêm một ngày nghỉ để nghỉ ngơi, để về với gia đình, để sống chậm lại một chút, ai mà không thích.
Tác động tích cực thì rõ. Nghỉ ngơi có lương là một quyền của người lao động, không phải một sự ban ơn. Người làm công ăn lương, công nhân, viên chức được thêm một ngày để phục hồi sức khỏe, và về lâu dài người khỏe thì làm việc bền hơn. Với gắn kết văn hóa, có một ngày để cả nước cùng nghĩ về di sản, về bản sắc, cũng là điều đáng trân quý.
Nhưng tôi muốn nói về một nhóm ít được nhắc tới mỗi khi bàn chuyện nghỉ lễ: những người mà “nghỉ” đồng nghĩa với “mất thu nhập”. Đó là ngượi tự bươn chải mưu sinh, là người bán hàng rong, người chạy xe ôm công nghệ, người bán hàng online tại nhà, thợ sửa xe, và rất nhiều anh chị khuyết tật đang tự tạo việc làm để nuôi mình. Với họ, không có ai đứng ra trả lương cho ngày nghỉ. Ngày lễ, khách đông hơn thì họ càng phải làm; hoặc phố xá vắng, chợ đóng cửa thì họ mất một ngày doanh thu. Một ngày nghỉ có lương thêm vào luật là tin vui cho khu vực chính thức, nhưng với khu vực phi chính thức, nó nhắc chúng ta một khoảng trống: rất đông người lao động Việt Nam vẫn nằm ngoài lưới an sinh cơ bản.
Nhìn ra khu vực, Việt Nam thuộc nhóm có ít ngày nghỉ lễ nhất Đông Nam Á. Trước năm 2021 chúng ta chỉ có 10 ngày, sau đó tăng lên 11, và nếu thêm 24/11 thì thành 12. Trong khi đó, tùy cách đếm, Indonesia có khoảng hơn 20 ngày, Campuchia cũng khoảng hơn 20, Thái Lan và Malaysia trên dưới 16 đến 18 ngày. Tổ chức Lao động Quốc tế cũng có công ước riêng đặt mức sàn cho nghỉ phép năm, tách bạch với nghỉ lễ. Nhìn chung, xu hướng là bảo đảm người lao động thật sự được nghỉ, và mở rộng dần các chế độ này ra cả những người làm việc tự do.
Vậy chúng ta, ở vị trí của mình, làm được gì để một ngày nghỉ đẹp không trở thành gánh nặng cho người yếu thế?
– Nếu bạn là chủ một cửa hàng nhỏ có thuê người, hãy cân nhắc cho người làm nghỉ ngày lễ và vẫn trả công, dù luật chưa bắt buộc với trường hợp của bạn. Đó là cách giữ người.
– Nếu bạn làm nghề tự do, hãy tập thói quen để dành một khoản nhỏ mỗi tháng làm “quỹ ngày nghỉ”, để có thể nghỉ mà không quá lo. Với người khuyết tật tự kinh doanh, một quỹ dự phòng vài ngày công là tấm đệm quan trọng.
– Các hội nhóm lao động tự do, hội người khuyết tật có thể cùng nhau tìm hiểu và vận động để nhiều thành viên tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế hộ gia đình, đây mới là “ngày nghỉ có bảo đảm” thật sự về lâu dài.
– Khi góp ý cho dự thảo luật, đừng ngại nêu cả câu chuyện của khu vực phi chính thức, để những lần sửa luật sau, chính sách nghỉ ngơi và an sinh vươn tới được nhiều người hơn.
Một ngày nghỉ mới là điều đáng mừng. Tôi chỉ mong khi cả nước nghỉ, chúng ta nhớ đến những người vẫn đang đẩy xe hàng ngoài đường hôm đó, và cùng nghĩ cách để lần sau họ cũng được nghỉ mà không thấp thỏm. Bạn thuộc nhóm được nghỉ lễ có lương, hay nhóm “nghỉ là mất thu nhập”? Ngày lễ với bạn thường là ngày để nghỉ hay ngày phải làm nhiều hơn? Kể cho mọi người nghe nhé.
#NgayNghiLe #NgayVanHoaVietNam #LaoDongTuDo #AnSinhXaHoi #NguoiKhuyetTat
Gửi tin nhắn tới ban tổ chức